16.1. 感情分析とデータセット

オンラインのソーシャルメディアやレビュー・プラットフォームの普及に伴い、 意見を含むデータが大量に記録されるようになり、 意思決定プロセスを支援するうえで大きな可能性を秘めている。 感情分析は、 製品レビュー、ブログコメント、フォーラムでの議論など、 人々が生成したテキストに表れる感情を研究する分野である。 これは、 政治(たとえば政策に対する世論の分析)、 金融(たとえば市場の感情の分析)、 マーケティング(たとえば製品調査やブランド管理) など、非常に多様な分野で広く応用されている。

感情は 正負などの離散的な極性や尺度として 分類できるため、 感情分析は テキスト分類タスクとみなすことができる。 これは、長さが可変のテキスト系列を 固定長のテキストカテゴリへと変換するものである。 この章では、 感情分析のために Stanford の large movie review dataset を使用する。 このデータセットは、 IMDb からダウンロードされた 25000 件の映画レビューを含む 訓練セットとテストセットから構成されている。 どちらのデータセットにも、 “positive” と “negative” のラベルが同数含まれており、 異なる感情の極性を示している。

from d2l import torch as d2l
import torch
from torch import nn
import os
from d2l import mxnet as d2l
from mxnet import np, npx
import os
npx.set_np()
#@save
d2l.DATA_HUB['aclImdb'] = (d2l.DATA_URL + 'aclImdb_v1.tar.gz',
                          '01ada507287d82875905620988597833ad4e0903')

data_dir = d2l.download_extract('aclImdb', 'aclImdb')
#@save
d2l.DATA_HUB['aclImdb'] = (d2l.DATA_URL + 'aclImdb_v1.tar.gz',
                          '01ada507287d82875905620988597833ad4e0903')

data_dir = d2l.download_extract('aclImdb', 'aclImdb')

16.1.1. データセットの読み込み

まず、この IMDb レビューデータセットを ../data/aclImdb のパスにダウンロードして展開する。

#@save
d2l.DATA_HUB['aclImdb'] = (d2l.DATA_URL + 'aclImdb_v1.tar.gz',
                          '01ada507287d82875905620988597833ad4e0903')

data_dir = d2l.download_extract('aclImdb', 'aclImdb')
#@save
d2l.DATA_HUB['aclImdb'] = (d2l.DATA_URL + 'aclImdb_v1.tar.gz',
                          '01ada507287d82875905620988597833ad4e0903')

data_dir = d2l.download_extract('aclImdb', 'aclImdb')
#@save
def read_imdb(data_dir, is_train):
    """IMDb レビューデータセットのテキスト系列とラベルを読み込む。"""
    data, labels = [], []
    for label in ('pos', 'neg'):
        folder_name = os.path.join(data_dir, 'train' if is_train else 'test',
                                   label)
        for file in os.listdir(folder_name):
            with open(os.path.join(folder_name, file), 'rb') as f:
                review = f.read().decode('utf-8').replace('\n', '')
                data.append(review)
                labels.append(1 if label == 'pos' else 0)
    return data, labels

train_data = read_imdb(data_dir, is_train=True)
print('# trainings:', len(train_data[0]))
for x, y in zip(train_data[0][:3], train_data[1][:3]):
    print('label:', y, 'review:', x[:60])
#@save
def read_imdb(data_dir, is_train):
    """IMDb レビューデータセットのテキスト系列とラベルを読み込む。"""
    data, labels = [], []
    for label in ('pos', 'neg'):
        folder_name = os.path.join(data_dir, 'train' if is_train else 'test',
                                   label)
        for file in os.listdir(folder_name):
            with open(os.path.join(folder_name, file), 'rb') as f:
                review = f.read().decode('utf-8').replace('\n', '')
                data.append(review)
                labels.append(1 if label == 'pos' else 0)
    return data, labels

train_data = read_imdb(data_dir, is_train=True)
print('# trainings:', len(train_data[0]))
for x, y in zip(train_data[0][:3], train_data[1][:3]):
    print('label:', y, 'review:', x[:60])

次に、訓練データセットとテストデータセットを読み込みる。各サンプルはレビューとそのラベルであり、1 は “positive”、0 は “negative” を表す。

#@save
def read_imdb(data_dir, is_train):
    """IMDb レビューデータセットのテキスト系列とラベルを読み込む。"""
    data, labels = [], []
    for label in ('pos', 'neg'):
        folder_name = os.path.join(data_dir, 'train' if is_train else 'test',
                                   label)
        for file in os.listdir(folder_name):
            with open(os.path.join(folder_name, file), 'rb') as f:
                review = f.read().decode('utf-8').replace('\n', '')
                data.append(review)
                labels.append(1 if label == 'pos' else 0)
    return data, labels

train_data = read_imdb(data_dir, is_train=True)
print('# trainings:', len(train_data[0]))
for x, y in zip(train_data[0][:3], train_data[1][:3]):
    print('label:', y, 'review:', x[:60])
# trainings: 25000
label: 1 review: Zentropa has much in common with The Third Man, another noir
label: 1 review: Zentropa is the most original movie I've seen in years. If y
label: 1 review: Lars Von Trier is never backward in trying out new technique
#@save
def read_imdb(data_dir, is_train):
    """IMDb レビューデータセットのテキスト系列とラベルを読み込む。"""
    data, labels = [], []
    for label in ('pos', 'neg'):
        folder_name = os.path.join(data_dir, 'train' if is_train else 'test',
                                   label)
        for file in os.listdir(folder_name):
            with open(os.path.join(folder_name, file), 'rb') as f:
                review = f.read().decode('utf-8').replace('\n', '')
                data.append(review)
                labels.append(1 if label == 'pos' else 0)
    return data, labels

train_data = read_imdb(data_dir, is_train=True)
print('# trainings:', len(train_data[0]))
for x, y in zip(train_data[0][:3], train_data[1][:3]):
    print('label:', y, 'review:', x[:60])
# trainings: 25000
label: 1 review: Zentropa has much in common with The Third Man, another noir
label: 1 review: Zentropa is the most original movie I've seen in years. If y
label: 1 review: Lars Von Trier is never backward in trying out new technique
train_tokens = d2l.tokenize(train_data[0], token='word')
vocab = d2l.Vocab(train_tokens, min_freq=5, reserved_tokens=['<pad>'])
train_tokens = d2l.tokenize(train_data[0], token='word')
vocab = d2l.Vocab(train_tokens, min_freq=5, reserved_tokens=['<pad>'])

16.1.2. データセットの前処理

各単語をトークンとして扱い、 5 回未満しか出現しない単語を除外して、 訓練データセットから語彙を作成する。

train_tokens = d2l.tokenize(train_data[0], token='word')
vocab = d2l.Vocab(train_tokens, min_freq=5, reserved_tokens=['<pad>'])
train_tokens = d2l.tokenize(train_data[0], token='word')
vocab = d2l.Vocab(train_tokens, min_freq=5, reserved_tokens=['<pad>'])
d2l.set_figsize()
d2l.plt.xlabel('# tokens per review')
d2l.plt.ylabel('count')
d2l.plt.hist([len(line) for line in train_tokens], bins=range(0, 1000, 50));
d2l.set_figsize()
d2l.plt.xlabel('# tokens per review')
d2l.plt.ylabel('count')
d2l.plt.hist([len(line) for line in train_tokens], bins=range(0, 1000, 50));

トークン化した後で、 レビュー長のヒストグラムを描いてみよう。

d2l.set_figsize()
d2l.plt.xlabel('# tokens per review')
d2l.plt.ylabel('count')
d2l.plt.hist([len(line) for line in train_tokens], bins=range(0, 1000, 50));
../_images/output_sentiment-analysis-and-dataset_31f997_63_0.svg
d2l.set_figsize()
d2l.plt.xlabel('# tokens per review')
d2l.plt.ylabel('count')
d2l.plt.hist([len(line) for line in train_tokens], bins=range(0, 1000, 50));
../_images/output_sentiment-analysis-and-dataset_31f997_66_0.svg
num_steps = 500  # sequence length
train_features = d2l.tensor([d2l.truncate_pad(
    vocab[line], num_steps, vocab['<pad>']) for line in train_tokens])
print(train_features.shape)
num_steps = 500  # sequence length
train_features = d2l.tensor([d2l.truncate_pad(
    vocab[line], num_steps, vocab['<pad>']) for line in train_tokens])
print(train_features.shape)

予想どおり、 レビューの長さはさまざまである。 このようなレビューのミニバッチを一度に処理するために、 切り詰めとパディングを用いて各レビューの長さを 500 に設定する。 これは、 10.5 章 における機械翻訳データセットの前処理手順と似ている。

num_steps = 500  # sequence length
train_features = d2l.tensor([d2l.truncate_pad(
    vocab[line], num_steps, vocab['<pad>']) for line in train_tokens])
print(train_features.shape)
torch.Size([25000, 500])

16.1.3. データイテレータの作成

これでデータイテレータを作成できる。 各反復で、サンプルのミニバッチが返される。

train_iter = d2l.load_array((train_features, torch.tensor(train_data[1])), 64)

for X, y in train_iter:
    print('X:', X.shape, ', y:', y.shape)
    break
print('# batches:', len(train_iter))
X: torch.Size([64, 500]) , y: torch.Size([64])
# batches: 391
train_iter = d2l.load_array((train_features, train_data[1]), 64)

for X, y in train_iter:
    print('X:', X.shape, ', y:', y.shape)
    break
print('# batches:', len(train_iter))
X: (64, 500) , y: (64,)
# batches: 391

16.1.4. まとめて実行する

最後に、上記の手順を load_data_imdb 関数にまとめる。 この関数は、訓練データとテストデータのイテレータ、および IMDb レビューデータセットの語彙を返す。

#@save
def load_data_imdb(batch_size, num_steps=500):
    """IMDb レビューデータセットのデータイテレータと語彙を返す。"""
    data_dir = d2l.download_extract('aclImdb', 'aclImdb')
    train_data = read_imdb(data_dir, True)
    test_data = read_imdb(data_dir, False)
    train_tokens = d2l.tokenize(train_data[0], token='word')
    test_tokens = d2l.tokenize(test_data[0], token='word')
    vocab = d2l.Vocab(train_tokens, min_freq=5)
    train_features = torch.tensor([d2l.truncate_pad(
        vocab[line], num_steps, vocab['<pad>']) for line in train_tokens])
    test_features = torch.tensor([d2l.truncate_pad(
        vocab[line], num_steps, vocab['<pad>']) for line in test_tokens])
    train_iter = d2l.load_array((train_features, torch.tensor(train_data[1])),
                                batch_size)
    test_iter = d2l.load_array((test_features, torch.tensor(test_data[1])),
                               batch_size,
                               is_train=False)
    return train_iter, test_iter, vocab
#@save
def load_data_imdb(batch_size, num_steps=500):
    """IMDb レビューデータセットのデータイテレータと語彙を返す。"""
    data_dir = d2l.download_extract('aclImdb', 'aclImdb')
    train_data = read_imdb(data_dir, True)
    test_data = read_imdb(data_dir, False)
    train_tokens = d2l.tokenize(train_data[0], token='word')
    test_tokens = d2l.tokenize(test_data[0], token='word')
    vocab = d2l.Vocab(train_tokens, min_freq=5)
    train_features = np.array([d2l.truncate_pad(
        vocab[line], num_steps, vocab['<pad>']) for line in train_tokens])
    test_features = np.array([d2l.truncate_pad(
        vocab[line], num_steps, vocab['<pad>']) for line in test_tokens])
    train_iter = d2l.load_array((train_features, train_data[1]), batch_size)
    test_iter = d2l.load_array((test_features, test_data[1]), batch_size,
                               is_train=False)
    return train_iter, test_iter, vocab

16.1.5. まとめ

  • 感情分析は、人々が生成したテキストに表れる感情を研究するものであり、長さが可変のテキスト系列を固定長のテキストカテゴリへ変換するテキスト分類問題とみなせる。

  • 前処理後、Stanford の large movie review dataset(IMDb レビューデータセット)を、語彙とともにデータイテレータへ読み込むことができる。

16.1.6. 演習

  1. この節で、感情分析モデルの学習を高速化するために変更できるハイパーパラメータは何ですか?

  2. Amazon reviews のデータセットを、感情分析用のデータイテレータとラベルに読み込む関数を実装できるか?